پیام خوزستان - ایرنا /دانشمندان با بررسی دادههای راداری فضاپیمای قدیمی ناسا (آژانس فضایی آمریکا)، شواهد قانعکنندهای از یک تونل گدازه خالی و غولآسا در زیر سطح سیاره زهره یافتهاند. این کشف، پنجرهای تازه به تاریخ آتشفشانی خشن و اسرارآمیز این «خواهر دوقلوی زمین» میگشاید.
سطح سیاره زهره (ناهید) همواره در پس لایهای ضخیم از ابرهای سمی پنهان است. با این حال، پژوهشگران دانشگاه ترنتوی ایتالیا با تحلیل دادههای راداری مأموریت ماژلان ناسا، موفق به شناسایی یک تونل گدازه عظیم و خالی در زیر سطح این سیاره شدهاند. این یافته، گواه دیگری بر نقش کلیدی آتشفشانها در شکلدهی به چهره زهره است.
بازار ![]()
لورنزو بروتزونه (Lorenzo Bruzzone)، سرپرست این پژوهش، میگوید: شناخت ما از زهره هنوز بسیار محدود است. این نخستینبار است که میتوانیم وجود چنین ساختارهای زیرسطحی را در سیارهای دیگر به غیر از زمین به صورت قطعی اثبات کنیم. شناسایی این حفره آتشفشانی، فرضیههای چنددههای دانشمندان را به واقعیت تبدیل میکند.
تونلی به وسعت یک کیلومتر
گروه پژوهشی با استفاده از یک روش تصویربرداری ویژه، دادههای راداری مناطق دارای فروریختگی سطحی در زهره را بررسی کردند. بروتزونه در توضیح جزئیات میگوید: تحلیلهای ما وجود یک مجرای زیرسطحی بزرگ در منطقه نیکس مونز (Nyx Mons) را تأیید کرد.
این ساختار که آن را یک تونل گدازه (پایروداکت) تفسیر میکنیم، حدود یک کیلومتر قطر دارد. سقف آن دستکم ۱۵۰ متر ضخامت و فضای خالی درون آن نیز حداقل ۳۷۵ متر عمق دارد.
چرا زهره تونلهای غولپیکر میسازد؟
شرایط منحصربهفرد زهره ممکن است دلیل شکلگیری چنین ساختارهای عظیمی باشد. گرانش این سیاره که حدود ۹۰ درصد گرانش زمین است و جَو بسیار متراکم آن (حدود ۹۰ برابر زمین)، به گدازههای جاری اجازه میدهد به سرعت پوستهای سخت و عایق تشکیل دهند. این پوسته مانند سقفی طبیعی، کانالهای گدازه زیرزمینی را حفظ میکند و به آنها اجازه میدهد ابعادی بسیار بزرگتر از نمونههای زمینی یا مریخی پیدا کنند.
چراغ راه مأموریتهای آینده
این کشف مسیر را برای کاوشهای آینده در زهره روشنتر میکند. بروتزونه تأکید میکند: دادههای کنونی فقط بخشی از این تونل را نشان میدهند، اما شکلشناسی منطقه و وجود حفرههای مشابه، این فرضیه را تقویت میکند که این شبکه زیرزمینی ممکن است دستکم ۴۵ کیلومتر امتداد داشته باشد.
وی میافزاید: برای اطمینان، به تصاویر با وضوح بسیار بالاتر و رادارهای نفوذگر به عمق نیاز داریم. همین نیاز، اهمیت مأموریتهای آینده مانند انویژن آژانس فضایی اروپا و وریتاس ناسا را دوچندان میکند.
این کاوشگرها مجهز به ابزارهای راداری پیشرفتهای خواهند بود که توانایی نقشهبرداری با جزئیات بیسابقه و حتی کاوش صدها متر در زیر سطح اسرارآمیز زهره را دارند.
تازه اول راه است
سرپرست این مطالعه در پایان با خوشبینی میگوید: این کشف، تنها جرقه آغاز یک سفر پژوهشی طولانی و شگفتانگیز برای درک همسایه اسرارآمیز زمین است. به نظر میرسد پردهبرداری از رازهای زهره، تازه آغاز شده است.
این یافتهها که در نشریه معتبر نِیچِر کامیونیکِیشِنز/ Nature Communications منتشر شده، دریچهای تازه به تاریخ آتشفشانی زهره میگشاید.