پیام خوزستان - زومیت / یکی از فضانوردان ناسا موفق به ثبت تصویری از تلاقی یخچال طبیعی، رودخانه و یک دریاچه در پارک ملی لوس گلاسیرس آرژانتین شده است.
در دل جنوب آرژانتین، جایی که طبیعت هنوز دستنخورده و بکر باقی مانده، منظرهای شگفتانگیز و کمنظیر وجود دارد: جایی که یک یخچال طبیعی عظیم، یک دریاچهٔ فیروزهای و یک رودخانه سبز و گلآلود، دقیقاً در یک نقطه با هم تلاقی میکنند. این ترکیب منحصر به فرد نه تنها چشم هر بینندهای را میرباید، بلکه داستانی جذاب از تعامل یخ، آب و زمین و تأثیر تغییرات طبیعی بر چشماندازهای عظیم کرهٔ زمین را روایت میکند.
بازار
فضانوردی توانست نقطهٔ دقیقی را ثبت کند که در آن یک یخچال طبیعی، یک دریاچه و یک رودخانه در محل تلاقی سه دره در پارک ملی «لوس گلاسیرس» آرژانتین به هم میرسند.
تصویر را فضانوردی در سال ۲۰۲۱ از پارک ملی «لوس گلاسیرس» ثبت کرده؛ منطقهای وسیع و حفاظتشده در جنوب آرژانتین که نزدیک مرز شیلی قرار دارد. در مرکز این چشمانداز، سه پدیدهٔ آبی مهم قرار دارند: یخچال طبیعی پریتو مورنو، دریاچهٔ آرژانتینو و بازویی از همین دریاچه به نام برازو ریکو. این پارک ملی حدود ۶۰۰۰ کیلومتر مربع وسعت دارد و یکی از مهمترین زیستبومهای یخچالی جهان بهشمار میرود.
آنچه این عکس را خاص میکند، فقط کنار هم قرار گرفتن این سه پدیده در یک قاب نیست؛ اگر دقیقتر نگاه کنید، میتوان نقطهٔ بسیار باریکی را دید که در آن هر سه دقیقاً با هم تماس پیدا میکنند. این نقطه در امتداد لبهٔ غربی شبهجزیرهٔ ماژلان قرار دارد؛ برآمدگی سنگی که میان دریاچه و برازو ریکو واقع شده و مثل یک مرز طبیعی عمل میکند.
برازو ریکو بازویی از دریاچهٔ آرژانتینو در پارک ملی لوس گلاسیرس است که رفتار آن بیشتر شبیه رودخانه است، زیرا یخچال پریتو مورنو هر چند سال سد آن را میبندد و باعث بالا آمدن آب میشود. آب آن سبز و کدر است و بالا و پایین رفتن مداوم سطح آب مانع رشد درختان در حاشیههایش شده است. نامش در اسپانیایی به معنای «بازوی غنی» است.
در این تصویر، آبهای دریاچهٔ آرژانتینو و بازو ریکو احتمالاً مستقیماً با یکدیگر تماس دارند. با این حال، این دو آب بهراحتی با هم مخلوط نمیشوند. دلیلش تفاوت چگالی آنهاست؛ تفاوتی که از مقدار ذرات معلق در آب ناشی میشود. طبق پژوهش منتشرشده در سال ۲۰۲۲، یکی از این پهنهها ذرات ریز سنگی بیشتری در خود دارد و همین موضوع باعث میشود آبها لایهلایه باقی بمانند و دیر با هم ترکیب شوند.
نقش اصلی را در این ماجرا یخچال پریتو مورنو بازی میکند؛ بزرگترین یخچال طبیعی منطقهٔ پاتاگونیا، که بخشهایی از آرژانتین و شیلی را دربر میگیرد. به نوشتهی لایوساینس، این یخچال حدود ۳۰ کیلومتر طول دارد و ضخامت یخ آن در برخی نقاط به ۶۰ متر میرسد. اگر بخواهیم حجم آب ذخیرهشده در آن را تصور کنیم، تقریباً معادل آب ۳۶۰ هزار استخر المپیک است.
پریتو مورنو بهدلیل یک ویژگی نادر شهرت جهانی دارد: این یخچال برخلاف بیشتر یخچالهای دنیا، سالهاست عقبنشینی نکرده است. در حالی که افزایش دمای زمین ناشی از فعالیتهای انسانی باعث کوچکشدن اغلب یخچالها شده، پریتو مورنو تا این زمان تقریباً پایدار مانده است. گرچه، پژوهشهای جدید نشان میدهد که ممکن است این یخچال هم سرانجام عقبنشینی را آغاز کند.
یکی از پیامدهای مهم رفتار این یخچال، اتفاقی است که هر چهار تا پنج سال یکبار رخ میدهد. در این دورهها، قسمت جلویی یا «زبان» یخچال به جلو پیش میرود و به شبهجزیرهٔ ماژلان برخورد میکند. این برخورد مثل سد یخی عمل کرده و مسیر برازو ریکو را میبندد. در نتیجه، سطح آب این پهنهٔ گلآلود بهتدریج بالا میآید و گاهی تا ۳۰ متر افزایش پیدا میکند. این وضعیت ادامه مییابد تا فشار آب آنقدر زیاد شود که سد یخی ناگهان و به شکلی تماشایی فرو بریزد؛ رخدادی که سالهاست توجه گردشگران و دانشمندان را به خود جلب کرده است.
از سواحل شبهجزیرهٔ ماژلان، گردشگران میتوانند بهوضوح نقطهای را ببینند که یخچال طبیعی، دریاچه و رودخانه به هم میرسند. هر چهار تا پنج سال یکبار، یخچال به جلو پیشروی میکند، برازو ریکو (سمت چپ) را مسدود میسازد و باعث میشود سطح آب آن تا حدود ۳۰ متر بالا بیاید.
برازو ریکو از نظر علمی بخشی از دریاچهٔ آرژانتینو محسوب میشود. اما بهدلیل همین سد شدنهای مکرر توسط یخچال، بهتدریج از بقیهٔ دریاچه جدا افتاده و رفتارش بیشتر شبیه یک رودخانه شده تا یک بازوی آرامِ دریاچهای. رنگ سبز و کدر آن نیز نتیجهٔ رسوباتی است که بر اثر حرکت مداوم آب و یخ از بستر جدا میشوند.
بالا و پایین رفتن پیدرپی سطح آب برازو ریکو، اثری دائمی روی چشمانداز اطراف گذاشته است. در حاشیههای این پهنه، نواری مشخص دیده میشود که در آن هیچ درختی رشد نمیکند؛ چرا که تغییرات مداوم سطح آب اجازهٔ شکلگیری پوشش گیاهی پایدار را نمیدهد.
از سطح زمین هم میتوان این تلاقی کمنظیر را دید. گردشگرانی که روی سواحل شبهجزیرهٔ ماژلان میایستند، بهوضوح نقطهای را میبینند که یخچال، دریاچه و رودخانه به هم میرسند. حتی جادهٔ باریک و پیچدرپیچی هم در این منطقه وجود دارد که در امتداد لبهٔ شمالی برازو ریکو کشیده شده است. کسانی که از آن عبور کردهاند، میگویند چشماندازهای این مسیر بهقدری خارقالعاده است که بهسختی میتوان آن را با کلمات توصیف کرد.
جالب است بدانیم که عکسهای فضانوردان از این منطقه به سال ۲۰۲۱ محدود نمیشود. تصویری دیگر که در اوت ۲۰۱۲ گرفته شده، نمایی بازتر از کل سامانهٔ یخچال، دریاچه و برازو ریکو را نشان میدهد و کمک میکند بهتر بفهمیم این سه پدیده چگونه در دل چشمانداز پیچیدهٔ پاتاگونیا به هم پیوند خوردهاند.
عکس دیگری که یک فضانورد در اوت ۲۰۱۲ گرفته، نمایی گستردهتر از سامانههای یخچال، دریاچه و رودخانه پیرامون نقطهای را نشان میدهد که هر سه به هم میرسند.