پیام خوزستان - معاون بهداشت دانشگاه علوم پزشکی جندی شاپور اهواز گفت: آموزشهای پیش از ازدواج و پیش از بارداری در سیاست جمعیتی نقش مهمی دارند و دو رکن اساسی برای «تولد آگاهانه» و «پیشگیری از آسیبها» محسوب میشوند.
به گزارش خبرگزاری صدا و سیمای استان خوزستان ، دکتر مهرداد شریفی با بیان اینکه پدیده سالمندی جمعیت، بزرگترین چالش بهداشتی پیش روی کشور است، اظهار کرد: در شرایطی که با کاهش نرخ باروری در کشور مواجه هستیم، توجه ویژه به سلامت مادران و افزایش سواد سلامت آنان میتواند در بهبود تمایل به فرزندآوری مؤثر باشد.
وی با بیان اینکه بین سواد سلامت مادر و جوانی جمعیت که یکی از ارکان کلیدی در برنامهریزیهای آیندهنگرانه حوزه سلامت است، ارتباط مستقیمی وجود دارد، افزود: سواد سلامت به معنای توانایی خواندن و درک اطلاعات مربوط به سلامت است، به نحوی که فرد بتواند با انتخابهای درست، زندگی سالمتری را تجربه کند؛ بنابراین ارتقای سطح سواد سلامت مادر به عنوان ستون اصلی خانه و خانواده و همچنین متولی امر فرزندآوری که مسئولیت مهم تعلیم و تربیت نسل آتی را نیز به عهده دارد، تأثیر مستقیمی بر جوانی جمعیت و داشتن نسلی توانمند در آینده دارد.
دکتر شریفی بیان داشت: مادرانی که سواد سلامت بالاتری دارند در زمان مناسب اقدام به بارداری میکنند و مراقبتهای پیش از بارداری و دوران بارداری را دقیقتر انجام میدهند.
معاون بهداشت دانشگاه علوم پزشکی اهواز ادامه داد: وظیفه دانشگاه علوم پزشکی در حوزه جوانی جمعیت، بسیار فراتر از ارائه خدمات درمانی است و به عنوان مجری اصلی سیاستهای جمعیتی در نظام سلامت، نقشهای کلیدی در موضوعات مختلف ایفا میکند که از جمله این موضوعات میتوان به ارتقای سلامت باروری، خدمات تخصصی سلامت مادر و کودک، توانمندسازی و آموزش، سیاستگذاری، نظارت و پژوهش و حمایتهای قانونی و رفاهی (به عنوان کارفرما) اشاره کرد.
رئیس مرکز بهداشت خوزستان اضافه کرد: افزایش آگاهی زوجین در آستانه ازدواج، ارائه مشاوره برای بارداریهای آگاهانه و برنامهریزی شده، پیگیری و غربالگری ناباروری و کاهش سقطهای غیرقانونی، پیشگیری از سقط خود به خودی و همچنین کاهش فواصل زمانی بین ازدواج تا تولد فرزند اول و بین فرزندان در حوزه ارتقاء سلامت باروری قرار دارد.
وی اظهار داشت: مجموعه خدمات تخصصی سلامت مادر و کودک نیز شامل تلاش برای حذف مرگومیر مادران باردار، کاهش مرگ کودکان زیر ۵ سال، ترویج تغذیه انحصاری با شیر مادر و حفظ سلامت نوزادان و کودکان میشود. در خصوص توانمندسازی و آموزش نیز برگزاری کارگاههای آموزشی برای کارکنان و عموم در جهت ترویج اهمیت ازدواج در سن مناسب و فرزندآوری سالم و همچنین تولید محتوا و رسانههای آموزشی تاکید میشود.
دکتر شریفی بیان کرد: حوزه سیاستگذاری، نظارت و پژوهش نیز تشکیل قرارگاهها و کمیتههای تخصصی جوانی جمعیت، نظارت بر اجرای دقیق قوانین و تحلیل دادههای جمعیتی برای برنامهریزی مبتنی بر شواهد را شامل میشود و حوزه حمایتهای قانونی و رفاهی (به عنوان کارفرما) را موضوعاتی همچون اختصاص ۷۰٪ از ظرفیت منازل سازمانی به کارکنان دارای حداقل سه فرزند، اعطای مرخصیهای قانونی زایمان و شیردهی و اولویتدهی به مادران شاغل و دانشجو در برنامههای حمایتی تشکیل میدهند.
وی میگوید: دانشگاه علوم پزشکی با ترکیب نقشهای آموزشی، خدماتی، نظارتی و حمایتی، به عنوان یکی از بازوان اصلی دولت در اجرای قانون حمایت از خانواده و جوانی جمعیت ایفای نقش میکند.
دکتر مهرداد شریفی یادآور شد: سواد سلامت به عنوان یکی از مهمترین سرمایههای اجتماعی و فردی در عصر حاضر، نقش محوری در تعیین وضعیت سلامت جامعه ایفا میکند و خانواده به عنوان نخستین و اساسیترین نهاد اجتماعی، بستر اصلی شکلگیری و انتقال دانش و نگرشهای مرتبط با سلامت است. در این میان مراقب سلامت، بهورز و ماما به عنوان حلقه اتصال نظام بهداشت و درمان با جامعه و به ویژه خانوادهها نقشی حیاتی در تسهیل دسترسی به اطلاعات صحیح و توانمندسازی افراد برای تصمیمگیری آگاهانه در حوزه سلامت بر عهده دارند.
معاون بهداشت دانشگاه علوم پزشکی اهواز در خصوص تاثیر موانع سلامتمحور بر فرزندآوری گفت: سبک زندگی، آلایندهها و مواد شیمیایی موثر بر باروری و بروز سقط، کمآگاهی زوجین در خصوص فواید زایمان طبیعی و مضرات سزارین از جمله این موانع هستند.
وی در خصوص اقدامات ضروری برای حمایت از مادران باردار و شیرده در دانشگاه گفت: برای همکاران شاغل در دانشگاه به عنوان مادر خانواده، ایجاد محیط حمایتگر و اجرای مواد مرتبط در قانون حمایت از خانواده و جوانی جمعیت و منشور کرامت مادری، اجرای قوانین مربوط به مرخصیهای زایمان، مرخصیهای ساعتی مربوط به فرزند شیرخوار و وجود مهد کودکهای نزدیک محل کار از جمله این اقدامات است؛ تامین سلامت مادر و کودک بهعنوان وظیفه اصلی وزارت بهداشت محسوب میشود.
دکتر شریفی درباره اهمیت جایگاه آموزشهای پیش از ازدواج و پیش از بارداری در سیاست جمعیتی تاکید کرد: با توجه به نقش کلیدی دانشگاه علوم پزشکی در جوانی جمعیت، مشاورههای قبل از ازدواج و قبل از بارداری، دو رکن اساسی برای «تولد آگاهانه» و «پیشگیری از آسیبها» محسوب میشوند. اهمیت این دو مشاوره اگرچه به هم مرتبط است، اما اهداف مجزایی دارند.
وی درباره اهمیت مشاوره قبل از ازدواج افزود: این مشاوره به دنبال «شناخت زوجین از یکدیگر و سلامت بنیادین» است. این مشاوره در جهت پیشگیری از تولد نوزادان مبتلا به بیماریهای ژنتیکی و خونی موثر است به گونهای که غربالگری تالاسمی و مشاوره ژنتیک، از تولد کودکان با معلولیتهای شدید و صعبالعلاج جلوگیری میکند؛ این معلولیتها بار سنگینی بر خانواده و نظام سلامت تحمیل میکند. آگاهی از سلامت باروری و آموزش مهارتهای زندگی، بهداشت جنسی، سلامت روان و احکام و حقوق و ترسیم چشمانداز واقعگرایانه با بررسی انتظارات مالی، عاطفی و اجتماعی از یکدیگر از دیگر اهداف مشاوره پیش از ازدواج به شمار میرود.
رئیس مرکز بهداشت استان مشاوره قبل از بارداری را بهینهسازی شرایط برای یک شروع سالم دانست و درباره اهمیت آن گفت: این مشاوره بر «آمادهسازی بدن مادر و پدر برای یک بارداری ایمن» متمرکز است. این مشاوره باعث بهبود سلامت جسمی از طریق کنترل بیماریهای زمینهای مانند فشار خون، دیابت، تیروئید، اصلاح کمبود ویتامینها از جمله اسیدفولیک برای پیشگیری از نقص لوله عصبی و ترک عادات مضر همچون سیگار، الکل و چاقی میشود. همچنین این مشاوره برای جلوگیری از مرگومیر مادران موثر است؛ این اقدامات شامل شناسایی خطرات احتمالی مانند سابقه سقط یا زایمان زودرس و... و همچنین برنامهریزی برای مراقبتهای ویژه دوران بارداری میشود.
دکتر شریفی خاطرنشان کرد: از جمله اهداف مشاوره پیش از بارداری، ارزیابی سلامت روان است که از طریق غربالگری افسردگی و اضطراب انجام میشود، چرا که سلامت روان مادر مستقیماً بر رشد مغز جنین و این مشاوره بر کاهش خطر زایمان زودرس تأثیر میگذارد.
وی درباره اهمیت حوزههای دانشگاهی مرتبط با موضوع جوانی جمعیت گفت: بهداشت نقش موثری در این باره دارد، ولی تمام حوزههای دانشگاه مطابق قانون جوانی جمعیت باید تکالیف و مواد قانونی خود را انجام دهند.
معاون بهداشت دانشگاه علوم پزشکی اهواز با بیان اینکه فرزندآوری، یک «پرش در تاریکی» نیست؛ بلکه گامی آگاهانه با چراغهای روشن سلامت است، خطاب به والدین اظهار داشت: اگر با مشاوره فرزندآوری مناسب و انجام مراقبتهای پیش از بارداری وارد این مسیر شوید، ترسها و نگرانیهای شما به چالشهای کوچکی تبدیل میشوند که به راحتی قابل حل هستند.
دکتر شریفی به نقش موثر رسانهها در فرهنگسازی و آگاهیبخشی در خصوص جوانی جمعیت اشاره کرد و افزود: رسانه در آگاهی بخشی عمومی، تغییر نگرش، شفاف سازی، گفتمانسازی جوانی جمعیت و در نهایت تغییر نگاه و رفتار جامعه در این خصوص نقشی کلیدی دارد.
وی بیان داشت: با توجه به اهمیت جوانی جمعیت، اولویت فوری دانشگاه توجه ویژه به «ارتقای سلامت مادر و باروری» است و خدمات در این زمینه باید ملموس و در دسترس همه مردم باشد تا والدین با خیالی آسودهتر به استقبال فرزندآوری بروند.