پیام خوزستان - همشهری آنلاین / پژوهشگران برای نخستین بار کشف کردند بیشتر زنبورها میتوانند تارهای ابریشمی تولید کنند که انعطافپذیری، مقاومت و استحکام بسیار بالایی دارد.
سالهاست که نام ابریشم با «کرم ابریشم» یا نهایتا تارهای «عنکبوت» گره خورده و بیشتر پژوهشهای علمی نیز روی همین دو گروه متمرکز بوده است. اما نتایج یک پژوهش تازه نشان میدهد زنبورها نیز ابریشم تولید میکنند؛ قابلیتی که تاکنون کمتر مورد توجه دانشمندان قرار گرفته بود و حالا میتواند نگاه پژوهشگران را به دنیای حشرات تغییر دهد.
بر اساس این مطالعه، حدود ۷۵ درصد گونههای زنبور که بهصورت انفرادی زندگی میکنند، در مرحله لاروی با استفاده از ابریشم برای خود پیله میسازند. این پیلهها نقش سپر دفاعی لارو را بر عهده دارند و از آن در برابر شرایط نامساعد محیطی و همچنین زنبورهای انگل که تلاش میکنند با سوراخ کردن پیله تخمهای خود را داخل آن بگذارند، محافظت میکنند.
پژوهشگران در این تحقیق روی زنبور باغی آبی تمرکز کردند؛ گونهای که از گردهافشانهای مهم باغها به شمار میرود. بررسیها نشان داد این زنبور برخلاف کرم ابریشم که پیله را با یک رشته پیوسته میتند، تارهای ابریشم را بهتدریج و با حرکات سر به دیواره لانه متصل میکند تا در نهایت پیلهای چندلایه اما بسیار مقاوم شکل بگیرد.
دانشمندان برای مطالعه دقیق این ماده، سامانهای ویژه با چاپگر سهبعدی طراحی کردند تا شرایط طبیعی زندگی لاروها را شبیهسازی کنند. سپس درست در لحظه آغاز تنیدن پیله، رشتههای ابریشم را بدون آسیب جدی به لاروها جمعآوری کردند. در مرحله بعد نیز با استفاده از مهندسی ژنتیک، ژنهای مسئول تولید این ابریشم را به میکروارگانیسمهای آزمایشگاهی منتقل کردند و برای نخستین بار موفق شدند پروتئینهای ابریشم زنبور را در آزمایشگاه تولید و به فیلمی شفاف تبدیل کنند.
پژوهشگران میگویند این دستاورد هنوز در مرحله تحقیقات پایه قرار دارد، اما شناخت بهتر ابریشم زنبورها میتواند راه را برای مطالعه گونههای دیگر نیز باز کند. بررسیهای اولیه نشان میدهد این ماده علاوه بر مقاومت بالا در برابر سوراخ شدن، انعطافپذیر، ضدباکتری و قابل تنفس است؛ ویژگیهایی که در آینده میتواند در تولید تجهیزات پزشکی، بخیههای جراحی، منسوجات پیشرفته و مواد زیستتجزیهپذیر جایگزین پلاستیک مورد استفاده قرار گیرد.